عناصر کمیاب به چالشی ژئوپلتیک میان چین و آمریکا بدل شده است

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما، عناصر کمیاب که برای ساخت باتری‌های خودرو‌های برقی، صفحات نمایش هوشمند و توربین‌های بادی ضروریست به عامل حرص و طمع در سطح جهانی تبدیل شده است.
خبرگزاری فرانسه از لندن گزارش داد: این عناصر طبیعی در بسیاری از صنایع به ماده‌ای اساسی تبدیل شده است، اما چرا این عناصر کمیاب تا این اندازه ضروری هستند؟ این عناصر در شرایطی که چین و آمریکا درگیر مناقشه تجاری هستند، در عرصه ژئوپلتیک چه نقشی ایفا می‌کنند؟
عناصر کمیاب شامل ۱۷ عنصر شیمیایی جدول تناوبی است که لزوما یافتن آن‌ها سخت نیست و حتی برخی از آن‌ها به فراوانی مس و سرب در پوسته زمین یافت می‌شود. نادر بودن آن‌ها به دلیل آن است که آن‌ها در یک جا متمرکز نیستند و بهره برداری از آن‌ها پرهزینه است.
برای مثال موسسه ژئوفیزیک آمریکا به طور مرتب خاک آمریکا را در جستجوی معادنی که بتوان به طور سودآور و بدون آسیب رساندن به محیط زیست از آن‌ها بهره برداری کرد، مورد جستجو قرار می‌دهد. از دیدگاه موسسه ژئوفیزیک آمریکا در این کشور معادن عناصر کمیاب با دیگر فلزات پیچیده مخلوط است و همین موضوع بهره برداری از آن را بسیار دشوار می‌کند.
عناصر کمیاب ساختار اتمی خاصی دارند که منشا بسیاری از خصوصیات فیزیکی منحصر به فرد است. برای مثال اوروپیوم که درخشش قرمز رنگ دارد در صفحات نمایش تلویزیون مورد استفاده قرار می‌گیرد. نئودیم که به طور طبیعی خاصیت مغناطیسی دارد در ساخت آهن ربا‌های قدرتمند کوچک مورد استفاده قرار می‌گیرند. لانتان هم در الکترود‌های باتری‌های قابل شارژ مورد استفاده قرار می‌گیرد که در بسیاری از تولیدات برقی و ماشین‌های هیبریدی کارآیی دارد.
طبق گزارشی که سازمان زمین شناسی انگلیس منتشر کرد عناصر کمیاب گروهی از عناصر هستند که در بسیاری از کالا‌های مصرفی جهان استفاده می‌شوند. این عناصر همچنین با بهبود تاثیر انرژی‌ها نقش حیاتی در حفاظت از محیط زیست دارند و به علاوه به وجود بسیاری از فناوری‌های دیجیتالی کمک می‌کنند.
بنابر اعلام موسسه ژئوفیزیک آمریکا، چین مقادیر قابل توجهی عناصر کمیاب در اختیار دارد که میزان ذخایرش در این زمینه به ۴۴ میلیون تن می‌رسد. ویتنام و برزیل نیز هرکدام ۲۲ میلیون تن از ذخایر این عناصر را در اختیار دارند.
اما چین از دو امتیاز دیگر هم بهره‌مند است. نخست این که عناصر کمیاب که در اختیار دارد در رسوب‌های رسی مدفون شده است که شکلی غیر معمول، اما قابل توجه است، زیرا بهره برداری از آن آسان است. از سوی دیگر قوانین زیست محیطی چین هم چندان سختگیرانه نیست.
دشواری در بهره برداری از معادن عناصر کمیاب در آمریکا، دو بار موجب تعطیلی تنها معدن آمریکا در مونتین پاس کالیفرنیا شده است. به علاوه عناصری که در آمریکا مورد بهره برداری قرار می‌گیرند برای کانی آرایی به چین فرستاده می‌شوند.
نبود مراکز دیگر کانی آرایی در جهان به غیر از چین و همچنین ظرفیت تولید این عناصر پکن را به اصلی‌ترین بازیگر بازار عناصر کمیاب تبدیل کرد. اهمیت چین در زنجیره تامین این فلزات کمیاب آمریکا را به شدت نگران کرده است. به ویژه آنکه شرکت‌های فناوری پیشرفته چه نظامی چه غیر نظامی به شدت به این عناصر وابسته اند و این درحالی است که هیچ نشانه‌ای از آرامش در جنگ تجاری میان دو کشور دیده نمی‌شود.
این نگرانی‌ها در اواخر ماه مه شدت یافت که شی جینپینگ، رئیس جمهور چین در اوج جنگ تجاری با واشنگتن از یک کارخانه تولید عناصر کمیاب بازدید کرد و به این ترتیب نشانه‌هایی از تهدید چین برای متوقف کردن صادرات این عناصر دیده شد.
این تاکتیکی است که چین پیشتر در سال ۲۰۱۰ هم به کار گرفت. آن زمان پکن به طور ناگهانی صادارت عناصر کمیاب را در تلافی اختلافات سرزمینی به ژاپن متوقف کرد.